Bí Chú Khảo Cổ: Giô-sép và vợ Phô-ti-pha

"Truyện hai anh em" ghi trên một bản chỉ thảo thời cổ và hiện nay để tại Anh quốc Bảo tàng viện, đã được chép dưới đời trị vì của Seti đệ nhị, sau khi dân Y-sơ-ra-ên ra khỏi Ai-cập ít lâu. Truyện nầy giống hệt truyện tích Giô-sép và vợ Phô-ti-pha, đến nỗi nhà ấn hành bản dịch quyển "Sử ký Ai-cập" của Brugsch ra tiếng Anh, phỏng đoán rằng truyện ấy dựa vào việc ngẫu nhiên nầy, là việc chắc đã được ghi chép vào biên niên sử (annales ) của triều đình Ai-cập.


Truyện rằng: Một người anh đã có vợ sai em trai chưa có vợ (anh đã giao hết mọi vật trong nhà vào tay em) về nhà lấy ít lúa giống. Chị dâu bèn cám dỗ chàng. Chàng không chịu. Chị dâu nổi giận, bèn mách chồng rằng em trai đã toan cưỡng hiếp mình. Anh toan mưu giết em. Em chạy trốn, và về sau lên làm vua Ai-cập.

40:1-41:57-- Giô-sép lên cai trị nước Ai-cập
Giô- sép cưới con gái của thầy tế lễ thành Ôn; mặc dầu ông có vợ ngoại đạo, cai trị một nước ngoại đạo và ở một trung tâm thờ lạy hình tượng hư tệ, nhưng ông vẫn giữ vẹn đức tin từ ngày thơ ấu nơi Đức Chúa Trời của tổ tiên mình, là Áp-ra-ham, Y-sác và Gia-cốp.


Bí Chú Khảo Cổ:
Dinh thự của Giô-sép tại thành Ôn. -- Năm 1912, Huân tước Flinders Petrie tìm thấy di tích của một dinh thự mà ông cho là của Giô-sép. Theo truyền thoại, thì đang khi lánh nạn tại Ai-cập, Giô-sép, Ma-ri và Đức Chúa Jêsus đã ngụ tại thành Ôn.
Bảy năm đói kém. -- Trong quyển "Nước Ai-cập dưới đời trị vì của các Pha-ra-ôn," ông Brugsch có nói đến một bi văn mà ông gọi là "bản xác nhận bảy năm đói kém một cách rất lạ lùng và sáng tỏ." Có phần mộ gia đình đục trong vầng đá của một người kia, tên là Baba, làm tổng đốc đô thị El-Kab, ở phía Nam thành Thèbes; đô thị nầy được kiến thiết dưới triều đại thứ 17, đồng thời với triều đại thứ 16 ở phương Bắc có Giô-sép cầm quyền. Trong phần mộ nầy có một bi văn ghi lời Baba tự nhận đã làm cho đô thị mình chính việc Kinh Thánh chép rằng Giô-sép đã làm cho cả nước Ai-cập: "Là bạn của thần mùa gặt, ta đã thâu trữ lúa. Khi nạn đói kém xảy ra, kéo dài nhiều năm, ta đã phát lúa cho đô thị, suốt mấy năm của nạn ấy." Brugsch nói rằng: "Vì nạn đói kém ít khi xảy ra tại Ai-cập và vì Baba gần sống đồng thời với Giô-sép, nên chỉ còn một cách suy luận đúng mà thôi: Ấy là 'nhiều năm đói kém' đương thời Baba chính là 'bảy năm đói kém' dưới đời cai trị của Giô-sép."

TKLK