Nhà thờ và Nhà nước Nga, ai ảnh hưởng lớn hơn?

Những ngày đầu tháng 12/2008, Chính thống giáo và nước Nga đã để tang Đại Giáo chủ Alexiy II. Đây cũng là dịp các chuyên gia phân tích xem trong xã hội Nga hiện nay, ảnh hưởng của Chính quyền và Giáo hội với cộng đồng đang ở trạng thái nào.

Qua phát biểu của các lãnh đạo Nga những ngày này, dư luận có thể nhận thấy rằng, chính quyền đã gắn danh tính vị Đại Trưởng lão vừa tạ thế với sự phục sinh Nhà thờ và văn hóa Chính thống giáo, sự trở lại của Giáo hội Nga với chức năng phụng sự tinh thần rộng rãi trong cộng đồng dân cư.

Trong thập kỷ vừa qua, Nga đã xây dựng hơn 20 nghìn giáo đường và tu viện, khai trương hơn trăm chủng viện. Nổi bật nhất là phục dựng nhà thờ Chúa Cứu thế, một công trình uy nghi ở trung tâm Moscow, như hình ảnh tượng trưng của Giáo hội Chính thống Nga, và mấy ngày vừa rồi đã đón hàng triệu lượt người Nga đến đây để viếng linh cữu Đại Giáo chủ Aleksi II.

Tuy nhiên, vẫn có một số chuyên viên cho rằng, khi chèo lái con thuyền Giáo hội trong quãng thời gian gần hai thập kỷ đầy biến cố lịch sử, người đứng đầu Nhà thờ Nga cũng đã cộng tác với các cơ quan an ninh quốc gia như KGB và FSB, luôn tỏ ra trung thành với Kremlin. Và những điều đó đã thể hiện vị thế và tính chất nhị nguyên của Giáo hội nước Nga ngày nay.

Đức tin

Sau khi Liên Xô tan rã, ảnh hưởng của Nhà thờ và con số những người Nga tự nhận là tín đồ Chính thống giáo đã tăng lên đáng kể, trong đó rõ rệt nhất là vào đầu những năm 1990. Đặc biệt là khi những nhà lãnh đạo Nhà nước xuất hiện khá thường xuyên tại các Nhà thờ vào những ngày lễ tôn giáo, thì ảnh hưởng và ý nghĩa của Giáo hội Chính thống rõ ràng đã tăng trông thấy.

Trong khi đó, các điều tra xã hội học lại chỉ ra rằng, mặc dầu đa số dân chúng tự cho mình là tín đồ Chính thống giáo nhưng vẫn chỉ có một số ít người Nga đến nhà thờ đều đặn.

Chuyên gia xã hội học Denis Volkov thuộc Trung tâm nghiên cứu dư luận Levada cho biết, khoảng 70% người Nga nói rằng họ là người theo Chính thống giáo, 6% theo Hồi giáo, 17% vô thần. Số người tin theo các tôn giáo khác thì chỉ chiếm phần nhỏ không đáng kể.

Ngoại trừ người theo đạo Do Thái và đạo Hồi, có 80% người Nga nói rằng họ đã chịu lễ rửa tội. 34% thừa nhận không cầu nguyện bao giờ, khoảng 25% cầu nguyện 1 lần trong tuần. Số còn lại hoặc khó trả lời, hoặc có cầu nguyện nhưng ít hơn mức trên. Gần 80% nói rằng không làm lễ bái thánh thể, và 10% cho biết có chịu lễ Mình thánh, dù chỉ 1 lần trong năm.

Khi được hỏi có tin vào Chúa Trời hay không, khoảng 52% đáp rằng có tin, mặc dầu vẫn có một vài người còn ngờ vực. 42% người Nga tin rằng có sự tồn tại của Địa ngục. Đồng thời, 63% tin vào các điềm may rủi, 59% tin vào điều báo mộng, 33% tin vào người hành tinh khác.

Như vậy thấy rằng ở xã hội Nga song song với sự thề nguyện trang trọng trung thành với đức tin Chính thống giáo, vẫn tồn tại chỉ số khá cao cả về những xu hướng mê tín dị đoan khác nhau.

Chất xúc tác

Các cuộc điều tra dư luận cho thấy, khoảng 50% số người được hỏi đã nói rằng Nhà thờ xứng đáng được tin cậy. Thế nhưng nếu xếp chung vào bảng so sánh cùng với các tổ chức xã hội khác, lại thấy Nhà thờ không có mấy vai trò. Giáo hội chỉ đứng hàng 5, 6 trong tốp 10 tổ chức có uy tín cao trong dân chúng.

Giành được uy tín cao hơn Giáo hội là Tổng thống, Chính phủ, cơ quan đặc nhiệm-an ninh, quân đội. Nếu xét theo biểu đồ xu thế tin cậy, Chính phủ và Giáo hội đều thuộc nhóm có độ tin cậy gia tăng. Tuy nhiên, tốc độ gia tăng sự tin tưởng mà dân Nga dành cho Chính phủ là cao hơn cho Nhà thờ.

Vậy người Nga có xem Nhà thờ là một cơ chế xã hội, độc lập trước Nhà nước, cơ quan an ninh-đặc nhiệm hay là các tổ chức và ảnh hưởng khác?

Chuyên viên nghiên cứu xã hội Nga nhận định, Nhà thờ luôn cố gắng liên hệ với Nhà nước. Vai trò một cơ chế không biến đổi, bình ổn của Nhà thờ tạo điều kiện chinh phục lòng tin khá cao của người dân.

Theo quan điểm của nhiều cư dân trong nước, làm tín đồ Chính thống giáo ở Nga, cũng chính là làm người Nga. Nhà thờ đang giữ vị trí của một trong không nhiều “chất xúc tác liên kết chung” ở nước Nga hôm nay.

Chính quyền và những nhà lãnh đạo quốc gia của Liên bang Nga hiển nhiên cũng hiểu điều đó và sự có mặt của các quan chức này trong các giáo đường có lẽ trước hết là vì thống nhất cộng đồng, sau đó mới đến niềm tin tôn giáo của cá nhân.

*

Đan Thi (Theo Svobodanews)
vietnamnet