Lịch sử các lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ

Năm 1789, nước Mỹ chứng kiến lễ tuyên thệ nhậm chức của Tổng thống đầu tiên ở New York. Kể từ đó đến nay, địa điểm và thời gian tuyên thệ có nhiều thay đổi song có một nghi lễ bất biến, đó là lời tuyên thệ.

Trong lịch sử, địa điểm tuyên thệ nhậm chức của Tổng thống Mỹ thay đổi 3 lần, đầu tiên là New York, tiếp đến là Philadelphia và sau cùng là Washington.

Thời điểm nhậm chức cũng có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, kể từ năm 1937, người Mỹ đã chính thức chọn 20/1 là ngày tuyên thệ nhằm đẩy nhanh sự chuyển giao giữa chính quyền cũ và mới.

Dưới đây là các lễ nhậm chức của Tổng thống trong lịch sử Mỹ:
Ngày 30/4/1789: Tổng thống đầu tiên của nước Mỹ tuyên thệ nhậm chức. Các tổng thống đều nói cụm từ: "Xin Chúa hãy giúp con" và hôn lên cuốn kinh thánh sau khi tuyên thệ. George Washington tuyên thệ nhậm chức ở Phố Wall, New York.

Ngày 4/3/1793: Lễ nhậm chức đầu tiên ở Philadelphia. George Washington có bài phát biểu ngắn nhất: 135 từ.

Ngày 4/3/1797: John Adams trở thành Tổng thống đầu tiên tuyên thệ trong buổi lễ do Bộ trưởng Tư pháp chủ trì tại bang Philadelphia.

Ngày 4/3/1801: Thomas Jefferson là Tổng thống đầu tiên nhậm chức tại Washington D.C.

Ngày 4/3/1809: Lễ nhậm chức của Tổng thống James Madison được tổ chức tại phòng họp Hạ viện trên đồi Capitol. Lần đầu tiên dạ tiệc nhậm chức được tổ chức

Ngày 4/3/1817: James Monroe là Tổng thống đầu tiên tuyên thệ nhậm chức và có bài phát biểu nhậm chức ngoài trời.

Ngày 5/3/1821: Tổng thống Monroe tổ chức lễ nhậm chức nhiệm kỳ 2 lùi lại một ngày so với truyền thống vì ngày 4/3 năm đó rơi vào Chủ nhật.

Ngày 4/3/1829: Andrew Jackson là Tổng thống đầu tiên nhậm chức ở Cánh Đông đồi Capitol.

Ngày 4/3/1833: Lễ nhậm chức lần 2 của Andrew Jackson. Đây là lần cuối cùng Bộ trưởng Tư pháp John Marshall chủ trì lễ nghi. Ông đã chủ trì tổng cộng 9 lễ nhậm chức kể từ thời John Adams.

Ngày 4/3/1837: Martin Van Buren là Tổng thống đầu tiên mà tiếng Anh không phải tiếng mẹ đẻ. Buren người gốc Hà Lan và thường nói tiếng Hà Lan ở nhà.

Đó cũng là lần đầu tiên Tổng thống mới đắc cử và Tổng thống cùng nhau đi xe tới Capitol nhậm chức.

Ngày 4/3/1841: William H. Harrison là Tổng thống đầu tiên tới Washington bằng xe lửa. Ông cũng là người có bài phát biểu nhậm chức dài nhất: 8.445 từ.
Bất chấp cơn bão tuyết sắp đến, Harrison đã hăng hái đến mức không chịu đội mũ hay mặc áo khoác trong khi đọc diễn văn và trong buổi diễu hành từ Capitol. Kết quả là ông đã bị cảm lạnh rồi viêm phổi và qua đời một tháng sau đó.

Ngày 6/4/1841: John Tyler trở thành vị Phó Tổng thống đầu tiên lên nắm quyền Tổng thống sau cái chết của William H. Harrison.

Ngày 4/3/1845: Lễ nhậm chức của James K. Polk là lần đầu tiên có dấu ấn của công nghệ: điện báo. Đây cũng là buổi lễ đầu tiên được minh họa trên báo London News.

Ngày 4/3/1853: Franklin Pierce đã dùng từ "xác nhận" thay vì dùng chữ "thề" khi đọc lời thề.

Ngày 4/3/1857: Lễ nhậm chức James Buchanan là buổi lễ đầu tiên được chụp ảnh.

Ngày 4/3/1861: Đội kỵ binh hộ tống Abraham Lincoln tới đồi Capitol được trang bị "tận răng", tạo ra một sự bảo vệ chưa từng có tiền lệ dành cho Tổng thống đắc cử.

Ngày 4/3/1865: Trong buổi nhậm chức nhiệm kỳ 2 của Lincoln, lần đầu tiên người Mỹ gốc Phi tham gia lễ diễu hành.

Ngày 4/3/1873: Ulysses S. Grant đã trải qua ngày nhậm chức giá lạnh nhất so với những người tiền nhiệm. Nhiệt độ buổi chiều khoảng âm 8 độ C với vận tốc gió 64 km/giờ.

Ngày 3/3/1877: Ngày 4/3 năm này rơi vào Chủ nhật, vì vậy Rutherford B. Hayes tuyên thệ sớm một ngày để đảm bảo chuyển giao quyền lực diễn ra hòa bình. Lễ nhậm chức công khai diễn ra vào ngày 5/3.

Lễ nhậm chức nhiệm kỳ 2 của Abraham Lincoln năm 1865. (Ảnh: memory.loc.gov)

Ngày 4/3/1881: James Garfield là Tổng thống đầu tiên chứng kiễn lễ diễu hành từ trên một khán đài được dựng trước Nhà Trắng.

Ngày 4/3/1897: Lễ nhậm chức đầu tiên của William McKinley. Đây là buổi lễ đầu tiên được quay camera. Ông cũng là Tổng thống đầu tiên đứng trên khán đài bọc kính.

Quốc hội chủ trì tiệc trưa dành cho Tổng thống và Phó Tổng thống.

Ngày 4/3/1901: McKinley nhậm chức lần hai và lần đầu tiên Hạ viện cùng với Thượng viện thành lập ICCIC, một ủy ban chung của Quốc hội phụ trách các nghi lễ Nhậm chức, để chuẩn bị cho sự kiện trọng đại này.

Ngày 4/3/1909: Lễ nhậm chức của William H. Taft diễn ra ở phòng họp Thượng viện vì có bão tuyết. Đây cũng là lần đầu tiên phu nhân một vị Tổng thống đi xe cùng chồng trong đoàn diễu hành từ đồi Capitol tới Nhà Trắng sau lễ nhậm chức.

Ngày 4/3/1913: Woodrow Wilson nhậm chức. Dạ tiệc bị hoãn.

Ngày 4/3/1917: Wilson nhậm chức nhiệm kỳ 2. Lần đầu tiên sự kiện này được tổ chức vào Chủ nhật và lần đầu một Đệ nhất phu nhân Mỹ đi cùng Tổng thống cả đến và rời khỏi Capitol. Đây cũng là lần đầu tiên phụ nữ tham gia diễu hành.

Ngày 4/3/1925: Calvin Coolidge là Tổng thống đầu tiên có lễ nhậm chức được phát thanh trên toàn quốc. Ông cũng là người đầu tiên tuyên thệ trong một buổi lễ do một cựu Tổng thống (William Taft) chủ trì.

Ngày 4/3/1929: Lễ nhậm chức của Herbert Hoover là lần đầu tiên được quay dưới dạng phim thời sự.

Ngày 4/3/1933: Franklin Delano Roosevelt và phu nhân Eleanor bắt đầu lễ cầu nguyện truyền thống tại Nhà thờ St. John.

Ngày 20/1/1937: Franklin Delano Roosevelt nhậm chức nhiệm kỳ 2. Lần đầu tiên sự kiện này diễn ra vào ngày 20/1 theo một sửa đổi trong Hiến pháp Mỹ. Đây cũng là lần đầu tiên Phó Tổng thống được tấn phong ngoài trời trên cùng sân khấu với Tổng thống.

Ngày 20/1/1945: Trong một buổi lễ đơn giản tại Nhà Trắng, Roosevelt trở thành Tổng thống duy nhất tuyên thệ nhậm chức nhiệm kỳ 4.

Ngày 20/1/1949: Harry S. Truman nhậm chức và lần đầu tiên sự kiện này được phát trên truyền hình. Truman cũng phục hồi nghi lễ khiêu vũ chính thức.

Ngày 20/1/1953: Dwight D. Eisenhower phá vỡ tiền lệ khi kể lại lời cầu nguyện của riêng ông sau khi tuyên thệ. Ông cũng không hôn lên quyển Kinh thánh. Đây còn là lần đầu tiên ủy ban ICCIC chủ trì tiệc trưa nhậm chức tại đồi Capitol.

Ngày 20/1/1961: John F. Kennedy là Tổng thống Mỹ đầu tiên theo Công giáo. Lễ nhậm chức của ông là lần đầu tiên có một nhà thơ tham gia vào chương trình.

Ngày 20/1/1963: Lyndon B. Johnson là Tổng thống đầu tiên tuyên thệ trong buổi lễ do một phụ nữ tổ chức và diễn ra trên chiến Không lực 1.

Ngày 20/1/1969: Richard M. Nixon tuyên thệ trên hai cuốn Kinh thánh, cả hai đều là tài sản gia truyền.

Ngày 20/1/1974: Gerald Ford là phó Tổng thống đầu tiên không qua bầu cử trở thành Tổng thống.

Ngày 20/1/1981: Ronald Reagan tuyên thệ và đây là lễ nhậm chức đầu tiên được tổ chức ở Cánh Tây đồi Capitol.

Ngày 21/1/1985: Lễ nhậm chức của Reagan diễn ra ở đại sảnh hình tròn Capitol Rotunda do thời tiết giá lạnh. Reagan đã tuyên thệ kín tại Nhà Trắng vào 20/1 do ngày này rơi vào Chủ nhật.

Ngày 20/1/1997: Bill Clinton nhậm chức nhiệm kỳ 2 và lần đầu tiên sự kiện này được truyền trực tiếp qua Internet.

Ngày 20/1/2001: George W. Bush hy vọng sử dụng cuốn Kinh thánh mà cả George Washington và George H.W. Bush từng dùng trong lễ nhậm chức của họ. Tuy nhiên, do trời mưa nên ông Bush phải dùng cuốn kinh thánh của gia đình.

* Thanh Hảo (Tổng hợp)